Büyük Türk Muhaceretinin Başlangıcı




HAZIRLAYAN: ALİM SÖZLÜK

Türklerin İslam dünyasındaki tesirleri iki şekilde vuku bulmuştur. Birincisi 8-10. asırlar arasıdır. Bu dönemde Türkistan coğrafyası Arap, Endülüs, Irak, İran coğrafyalarıyla boy ölçüşecek seviyeye gelmiş, hatta bazen diğer ülkelere üstün gelecek âlimler de yetiştirmiştir.

Türkler bu dönemde Abbasi ordusunu oluşturmuş, akabinde hilafet ordusu dağılınca yeni devletler ortaya çıkmış, bunun ardından Türklerin etkisi daha da artmıştır. Bu dönemde Samani, Gazne, Büveyhi, Mısır, Suriye, Şii Fatımi’de bile Türkler, askeri mevkilerde etkili olmuş, hatta Bizans dahi bu Şamani Türkleri ordularına almıştır.

Birinci dönemdeki bu gelişmelerle beraber Türkler, Selçuklularla birlikte İslam âlemine hâkimiyet kurmaya başlamış ve bu durum 20. asra dek sürmüştür. Bu dönemde iki önemli gelişme vuku bulur. Birincisi Kun (Hun) ve Göktürk gibi Garp Türklerinin ana çatısını teşkil eden Oğuzların Müslüman olmasıdır. İkincisi ise İslamiyet’le birlikte büyük Türk göçünün başlaması ile Anadolu’nun Türkleşmesidir.

Osman Turan, Oğuz ve Türkmen göçünün nedenlerini 744’teki Göktürk’ün yıkılışına kadar götürür.

Göktürk Devleti’nin yıkımına sebep olan etkenlerden Uygurlar ile üç Karluk kabilesi Göktürkleri teşkil eden On-ok beldelerinden bazılarını işgal etti. Bunun neticesinde bazı Oğuz ve Karluk boyları Türkistan’a gelip Müslüman olmuş ve hatta Mukanna isyanına da katılmışlardır. Bu Oğuzların bilinen ilk göç dalgasıdır. İbnü’l-Esir, bu göç eden kitlelerden bahseder.

Ancak esas göç, 924’te Kıtaylar’ın Moğolistan’a saldırısıyla başlamış, bu göçler neticesinde nüfus hareketleri baş göstermiştir. Göçlerle Peçenek, Başgırt, Bulgar ve Macar kavimleri birbirlerini iterek Tuna ve Balkan coğrafyasına yayılmıştır. Hatta bu göç Selanik’e kadar uzamış, sonucunda Roma-İstanbul bağlantısı karadan kesilmiştir. Söz konusu göç ile Oğuzlar, Hazar sahillerine yerleşmiştir.

Karahanlıların Müslüman olmaya başlamasıyla Oğuzlar’ın güneye ve İslam ülkelerine göçmesinin yolunu daha da açmış, 11. Asrın ilk devresinde adeta sel halini almıştır.

Mukanna İsyanı: Abasilerce idam edilen Ebû Mûslim Horasanî’nin ölmediğine ama Mehdi olduğuna inanan ve Hûrremîler Hareketi’nin oluşumunda etkin rôl oynamış, Merv şehrinde isyana başlamış olan yalancı bir peygamber.

HAZIRLAYAN: ALİM SÖZLÜK

KAYNAK: SELÇUKLULAR ZAMANINDA TÜRKİYE
OSMAN TURAN-





İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın