Telefona Bilgisayara Tablete el koyma ve inceleme Cmk 134

Konu ile ilgili işlemlerin uzman personel tarafından yapılması önem arz etmektedir. Genelde arama işlemi farklı birimler tarafından yapılırken el konulan materyal incelenmek üzere Siber Suçlarla Mücadele Şube müdürlüğüne gönderilir. Bu şubede inceleme yapacak personel zaten gerekli bilgiye hakimdir fakat arama yapan personelin dikkat etmesi gereken en önemli hususlar aşağıdaki gibidir.

CMK m.134’ün 1. fıkrasının ilk haline göre; bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada, başka şekilde delil elde etme imkanının bulunmaması halinde, cumhuriyet savcısının talebi ile şüphelinin kullandığı bilgisayarda arama yapılmasına, bilgisayara kayıtlarından kopya çıkarılmasına ve bu kayıtların çözülerek metin haline getirilmesine hakim karar verir. Bu fıkraya 6 Mart 2014 tarihinde yürürlüğe giren 6526 sayılı Kanunun 11. maddesi ile “somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphelerinin varlığı” ibaresi eklenerek, bilgisayarlarda arama, kopyalama ve elkoyma yapılması suretiyle delil toplama yöntemi zorlaştırılmıştır. Şüphelinin bir zaman kullandığı ve daha sonra sahibine bıraktığı veya iade ettiği bilgisayarın sahibi tarafından incelenmesinde, CMK m.134’de gösterilen usulün tatbikine gerek bulunmamaktadır. Çünkü bilgisayarın sahibi veya yeni zilyedi, kullandığı bilgisayarı inceleme hakkına sahiptir.



Şüphelinin mutlak kullanımında olan, başkası ile paylaşmadığı, ortak kullanmadığı veya incelenmesine açık bir şekilde izin vermediği bilgisayarının, şüphelinin usule uygun zilyetliği bitmedikçe incelenmesi hukuka uygun değildir. Hatta şüphelinin muvafakati olsa bile, cumhuriyet savcısının ve adli kolluğun CMK m.134’e ters düşen yöntemle bilgisayar üzerinde inceleme yapabilmesi ve yaptırabilmesi kabul edilemez. Bu yolla yapılan inceleme ve elde edilen deliller hukuka aykırı olup, yargılamada şüpheli ve sanık aleyhine kullanılamaz.

Uygulamada en çok hata yapılabilen konu karı ve kocanın ortak yaşadığı ikamette veya aynı evde yaşayan aile bireyleri veya birlikte yaşam sürdürenlerin birbirlerinin bilgisayar içeriklerine bakabilecekleri, özel hayat hakkı ve haberleşme hürriyetinin bu kişiler yönünden sınırlama teşkil etmeyeceği ileri sürülmektedir. Bu düşünceye yanlıştır. Ortak kullanıma açık olmadıkça, hangi yakınlıkta olursa olsun insanların birbirinin bilgisayarını izinsiz kontrol etmesi, oradan veri alması, silmesi, göndermesi veya yerleştirmesi hukuka aykırıdır. Mantıken, bu yolla elde edilen deliller hukuka aykırıdır.

Bilgisayarın üçüncü kişiye ait olması durumunda veya kovuşturma aşamasında bilgisayarda inceleme yapılması mümkün müdür? Anayasa m.13’e göre kişi hak ve hürriyetlerine sınırlama getirilebilmesi ancak kanunla mümkün olabileceğinden, CMK m.134’de üçüncü kişiye ait bilgisayarda inceleme yapılabilmesi ve kovuşturma aşamasında bilgisayarın aranıp kopyalanması öngörülmediğinden, bu iki soruya verilecek cevap olumsuzdur. Ancak bilgisayara soruşturma aşamasında elkoyulmuşsa, buradan elde edilen verilerin kovuşturma aşamasında tartışılıp incelenmesi ve bunun için bilirkişiden delil değerlendirme raporunun alınması mümkündür.



İki yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren cürümler hakkında yapılan soruşturmalarda bilgisayarda, bilgisayar programlarında ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve aygıta geçici olarak el koyma yapılabilir. Bu işlem pratikte telefonlara, tabletlere, bilgisayarlara ve akıllı cihazlara yapılır. Suçun delillerinin bulunabilmesi için bu cihazlara el koyulup inceleme yapılır.

Bunun için, söz konusu işleme başvurulmasının zorunlu olması gereklidir.
Bu husustaki kararın mutlaka hakim tarafından ve gizli olarak verilmesi gerekir. Bu karar, soruşturma evresinde sulh ceza hakimi tarafından gizli olarak verilecektir. Arama sonucu, suçla ilgili bilgi metin haline getirilecektir.

Bilgiler şifreye bağlanmış ise ve bu nedenle giriş yapılamıyorsa, çözümün yapılabilmesi için araç ve gereçlere, aygıta geçici olarak el konulabilir. Çözümlemeden hemen sonra bilgisayardaki bilgilere zarar vermeden aygıtın ilgilisine hemen geri verilmesi gerekir.


Dikkat edilmelidir ki, bu maddenin amacı 107. maddeden farklıdır. 107. maddede bilgisayar işlemekte iken içeri girilmekte ve ilgilinin bundan haberi olmamaktadır. Bu maddede ise, durağan haldeki aygıtta araştırma, arama yapılmaktadır. Maddenin öngördüğü geçici el koyma işlemine itiraz edilebilecektir.



Bu işlemler CMK Madde 134 e göre yapılır. CMK madde 134 aşağıdaki şekildedir.

1) Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine hâkim tarafından karar verilir.

2) Bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde, elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir.

3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında, sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır.

4) Üçüncü fıkraya göre alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır.

5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da, sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imza altına alınır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın