Tutuklama Nedir ? Tutuklamanın genel koşulları nelerdir ?

En temel anlamda Tutuklama, genellikle kişi bir suç işlediğinden şüphelenildiği zaman veya gözaltına alındıktan sonra yasal koruma ve kontrol için yapılan gözaltına alma eylemidir. Gözaltına alındıktan sonra kişi, daha fazla sorgulanabilir ve/veya suçlanabilir; tutuklama, ceza adaleti sistemindeki bir prosedürdür.

Anayasanın 19 uncu maddesine göre, tutuklama, “Suç işlediği kuvvetli şüphesinin varlığını gösteren olguların bulunması halinde, şüpheli veya sanığın, kaçmasını veya delilleri karartmasını önlemek amacı ile, kişi özgürlüğünün, kesin hükümden önce, hakim kararı ile, kısıtlanmasıdır.”


Tutuklama, Ceza Muhakemesindeki “en ağır” koruma tedbiridir. Şunu unutmamak gerekir ki, tutuklama, koşulları oluşmuş olsa bile başvurulması zorunlu olmayan bir koruma tedbiridir. Kanun CMK 100/1. maddeyi okursanız anlarsınız, “tutuklama kararı verilebilir”, diyerek, tutuklamayı hakimin takdirine bırakmıştır.

Tutuklama kararı verilebilmesi için, genel olarak, şu koşulların hepsinin bir arada mevcut bulunması gereklidir:


1) Kuvvetli suç şüphesi bulunmalıdır: Sanığın suçu işlediğine dair kuvvetli şüphe sebepleri, yani kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren “olgular” elde edilmiş olmalıdır (olmazsa olmaz kuralı). Olgudan kasıt, şüphelinin suç fiilini işlediğini gösteren somut vakıalardır. Bunların, iddianame düzenlenmesini gerektiren “yeterli şüpheden”, daha güçlü olması şarttır.


2) Kanunda gösterilen tutuklama nedenlerinden biri de, somut olayda gerçekleşmiş bulunmalıdır: Tutuklama kararı verilebilmesi için gerçekleşmesi gereken temel koşullardan biri de, “tutuklama nedeni” bulunmasıdır . Nedensiz yere tutuklama olmaz.


3) Bakınız Tutuklama “son çare” olmalıdır.


4) Tutuklama yasağı bulunmamalıdır: Suç, türü Bakımından “Tutuklama Kararı Verilemeyen Suçlardan” Olmamalıdır Tutuklama Yasağı CMK madde 100/4 de geçer.


5) Ölçülülük, orantılılık ön şartı da gerçekleşmiş olmalıdır


6) Somut olayda adli kontrolün uygulanamaması gerekir.


7) Muhakeme şartı gerçekleşmiş olmalıdır: Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suçlarda, şikayet şartı gerçekleşmeden tutuklama kararı verilemez.


8) Sanığa güvence belgesi verilmemiş olmalıdır: Mahkeme, bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun bulunmayan gaip sanığa (CMK madde 244/1’e bakabilirsiniz.) güvence belgesi verebilir.

Tabi ki hakkındaki kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlama amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kaçak(CMK madde 247/1) hakkında da duruşmaya gelmesi halinde doğal olarak bu şahsa tutuklanmayacağı hususunda bir güvence belgesi verilebilir. (CMK madde 246/1; CMK madde.248/7).


Kendisine böyle bir “güvence belgesi” verilmesi üzerine gelen sanık hakkında tutuklama kararı verilemez.


Yani Sanık, hapis cezası ile mahkum olur veya kaçmak hazırlığında bulunur veya güvence belgesinin bağlı olduğu koşullara uyulmazsa, belgenin hükmü kalmaz (CMK.246/2).

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın