Yakalanan kişiye bildirilecek husus ve haklar nelerdir ?

www.polis365.com olarak yaptığımız incelemelerde edindiğimiz bilgilere göre her polisin öğrenmesi ve bilmesi gereken ;

Yakalana kişinin hakları

    1 – Haklarını öğrenme hakkı.

    Haklarını öğrenme hakkı, Anayasal bir haktır (AY 40). Hakların bildirilmemesi, işlemi YOKLUKLA malul kılar.

    CMK 90/4 ve Yakalama Yönetmeliğinin 6 ıncı maddesine göre, yakalama işleminin gerçekleştiği anda, yakalanan kişiye Anayasal hakları bildirilmelidir.

    2 – İsnat edilen fiilin bildirilmesi.

    Yakalanan kişiye yüklenen fiil; yer, zaman ve kişi belirtilerek, “kaba hatları” ile ince ayrıntılara girmeden söylenmelidir. Ancak, sadece, kanun maddesinin ve suçu adının söylenmesi de yeterli değildir.  Yakalanan (veya tutuklanan) kişilere, yakalanma sebepleri ve haklarındaki iddialar, herhalde YAZILI ve bunun mümkün olmaması halinde SÖZLÜ olarak DERHAL, TOPLU SUÇLARDA EN GEÇ HAKİM HUZURUNA ÇIKARILINCAYA KADAR bildirilir (AY 19/4, İHAS.5/2, PVSK 13).

    3 – “Susma hakkının” bildirilmesi.

    Bireylerin kendisi ve yakınları hakkında “delil vermeme” hakları vardır. Buna “susma hakkı” denilir ki, bu hakkın, yakalama sırasında, “derhal” bildirilmesi gerekir.

    4 – Müdafiin hukuki  yardımından yararlanma.

Yakalanarak gözaltına alınan kişinin ifadesi alınmadan önce,” bir müdafiin hukuki yardımından istifade etmek hakkı” olduğu kendisine söylenecek ve müdafii isteyip istemediği mutlaka sorulacaktır  (CMK 90/4; 147 ve 150).

6352 sayılı Yasa ile Değişik 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun 10 uncu maddesinin (3) üncü Fıkrası’nın (e) bendine göre (mülga CMK 251’de olduğu gibi), ”Şüphelinin müdafi ile görüşme hakkı, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine, hakim kararıyla 24 saat süre ile KISITLANABİLİR; bu zaman zarfında “İFADE ALINAMAZ”.

    5 – Yakalanan veya gözaltına  altına alınanın durumunun bildirilmesi.

    Bu konunun, “yakınlarına” haber verilmesi ve “belirlediği kişiye” haber verilmesi olmak üzere, iki halde irdelenmesi gerekir.

    6- Yakınlarına haber verme hakkı.

Yakalanan kişinin yakalanmış bulunduğu ve gözaltına alındığı, istediği kanuni YAKINLARI’na DERHAL bildirilir (PVSK 13/5). Kolluk bu bildirimi; “DERHAL”, yani hiç vakit geçirmeden yapmak zorundadır.

Yakalama sırasında, CMK90/5 uyarınca Cumhuriyet savcısına bilgi verilip kişi gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, haber verme kapsamı genişler ve yakınlarına, ”belirlediği bir kişi” de ilave olur.(CMK 95/1). Bu hak ilgili kişi kolluk birimine getirildikten sonra gerçekleştirilmelidir. Yakalananın belirlediği bir kişiye yapılacak bildirimin GECİKTİRİLMESİ MÜMKÜN DEĞİLDİR (CMK 95/1). Dikkat edilirse, kolluğun ilk yakalama anında “kanuni yakınlarına”, “derhal” haber verme yükümlülüğü varken (PVSK 13/5), “gözaltı” aşamasındaki haber vermede “gecikmeksizin” ibaresi kullanılmış (CMK95/1) ve birkaç saatlik bir kolaylık sağlanmış ve Cumhuriyet savcısının emrine bağlanmıştır. BU AŞAMADA KOLLUĞUN KENDİLİĞİNDEN HAREKET ETMESİ MÜMKÜN DEĞİLDİR.

“Tutuklama” ve “tutukluluk durumunun uzatılmasına” ilişkin her karar,, tutuklunun bir ”yakınına” veya  “belirlediği bir kişiye” bildirilir.(CMK 107/1). Ancak, bu bildirim, HAKİM KARARI ile olur.

Yakalamada kolluk, gözaltında savcı emri ile kolluk tarafından yapılan bildirimlerde, şüphelinin kendisi haber verilmesini istediği kişi ile doğrudan konuşamaz. Ancak, tutuklamada hakim “bir yakınına” veya “belirlediği bir kişiye”, bizzat bildirmesi için, ”şüpheliye” izin verebilir (CMK 107/2).

6352 sayılı Yasa ile değişik  3713 sayılı “Terörle Mücadele Kanunu’nun”  Görev ve Yargı çevresinin belirlenmesi, soruşturma ve kovuşturma usulü” başlıklı 10 uncu maddesinin (3)üncü fıkrasının (d) bendinde, “soruşturmanın amacı tehlikeye düşebilecek” ise “yakalanan” veya “ gözaltına alınan” veya “gözaltı süresi uzatılan” kişinin durumu hakkında Cumhuriyet savcısının emri ile SADECE BİR YAKININA BİLGİ verilir kuralı, mülga CMK 251’de olduğu gibi devam ettirilmişti.

    6.1 – Şüphelinin belirlediği kişiye haber verilmesi.

    Kolluk ilk yakalama sırasında, şüphelinin “belirlediği bir kişiye” kendiliğinden haber veremez (PVSK 13/5). Kolluğun yakalanan kişinin “belirlediği bir kişiye” haber verebilmesi için: önce Cumhuriyet savcısına başvurmak zorunda olup, ancak savcının EMRİ’ni aldıktan sonra bu haberi verebilecektir. Bunun yanında CMK 95/1 gereği, kolluğun yakınlarına yine de derhal bildirme zorunluluğu devam eder. Tutuklamada da, belirlediği bir kişiye haber verilebilir (CMK 107/1).

    6.2 – Şüpheli bizzat kendisi bildirebilir mi?

    Yukarıda da ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, kanun belirtilen bildirimlerin kolluk görevlisince bildirilmesine izin vermiştir. Ancak, şüphelinin tutuklanması halinde hakim tutuklamayı bir yakınına veya belirlediği bir kişiye bizzat bildirmesine izin verir (CMK 107/2).

    7- Yakalamada “zorunlu yol süresi”.

    Yakalanan kişi, “hemen” C. savcısına bilgi verilerek (CMK 90/5), ve zorunlu yol süresi (bu süre CMK 91/1-3 üncü cümle gereği 12 saatten fazla olamaz) hariç, yakalama anından itibaren EN GEÇ 24 Saat içerisinde hakim önüne çıkarılır (CMK91/1) (Bakınız 13.2).

    Zorunlu yol süresi, büyük şehir belediye sınırları dışında, ilçe adliyelerine uzak yerlerde gerçekleşen yakalamalar için söz konusu olabilir. İl içi yakalamalarda,  CMK 180/4 KIYAS YOLU İLE UYGULANMALI ve ZORUNLU YOL SÜRESİ İLAVESİ YAPILMAMALIDIR.

    Bu süre, TOPLU SUÇLARDA, BİRER GÜN OLMAK üzere DÖRT GÜNE kadar UZATILABİLİR (CMK 91/3). Terör suçlarında gözaltı süresinin 5 güne çıktığına dikkat ediniz (TMK 10 + CMK 91/3) ve 4 günü geçmemesini ikaz ediniz.

    Yakalanan kişinin başka hakları var mıdır ?

    1 – Yakalanan ve gözaltına alınan kişinin İFADE VERME Hakkı vardır.

   

    2 – Yakalanan şüphelinin sorgu hakkı.

    “İfade alma” ile ‘sorgu” arasında fark vardır. Sorgu, hakim önünde şüphelinin savunması için tanınan bir haktır. Yakalanarak gözaltına alınan kişinin, yukarıda belirtilen süreler içinde hakim önünde sorguya çekilme hakkı vardır (CMK 147).

    Ayrıca, gözaltına alınan kişinin sorgusunda, MÜDAFİİ DE HAZIR BULUNUR (CMK 91/6, 150).

    3 – “Yakalama” ve “gözaltı süresinin uzatılması” işlemlerinin hukuka aykırılığı konusunda, hakime başvurma hakkı.

Yakalanan kişi, MÜDAFİ, kanuni temsilcisi, birinci veya ikinci derecede kan hısımı veya eşi, “gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına veya yakalama işlemine” karşı, HEMEN SERBEST BIRAKILMAYI sağlamak için SULH Hakimine başvurabilirler (CMK 91/4). Müdafi olarak, yakalama işleminin hukuka aykırılığına karşı yapılan bu başvuru ile, tutuklama kararına itirazın, farklı işlemler olduğunu, şüpheliye açıklamak gerekir.

1 geri izleme / bildirim

  1. Yakalama sırasında kolluk memurunun uyması gereken kurallar nelerdir? – Kolluk Kuvvetleri

Bir yanıt bırakın