Kur’an ve Psikoloji

03.10.2020
Kur’an ve Psikoloji

Kur’an’da Davranış Motivleri
“Motiv”, canlı varlıkta aktivite meydana getirerek onları belli hedeflere yönlendiren kuvvettir. Bu motivler, canlıyı, hayatını ve neslini devam ettirebilmesi için temel ve zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya ve birçok faydalı hareketi yapmaya sevk eder.
Çagdaş psikologlar, bu motivleri iki ana gruba ayırmışlardır.

Birincisi, bedenle ilgili motivlerdir. Bunlar, dokularda bir eksiklik meydana gelmesi ve dengenin bozulması gibi durumlarda, vücudun ihtiyaçlarını karşılayan doğal motivlerdir.

İkincisi ise, insanın psikolojik ihtiyaçlarıyla ilgili motivlerdir.

Bedenle İlgili Motivler

İlahî hikmet, bütün varlıklara, yaratılış amaçlarını yerine getirebilecekleri özellikler vermiştir.

  • Herşeyi yaratan, onlara, yaratılış amaçlarına uygun biçim ve özellikler veren ulu Rabbinin yüceliğini düşün/zikret/göster (A’lâ/1-3).
    Bedenle ilgili motivler iki kısma ayrılmaktadır:
    1- Canlının hayatta kalması için zorunlu olanlar.
    İnsan ve hayvan bedenindeki doğal denge bozulduğunda, bu motivler, canlının iradesi dışında gerekli aktiviteyi sağlar. Mesela, vücut sıcaklığının artması halinde, canlıyı terleterek sıcaklığın düşmesini sağlar.
    Bozulan bu denge bazen de, acıktığında yemek yemek, susadığında su içmek gibi, iradeye dayalı eylemlerle sağlanır.
    2- Neslinin devamı için zorunlu olanlar.
    İlahî hikmet, insanların ve hayvanların doğasına, nesillerini devam ettirecek iki önemli motiv koymuştur. Bunlar, cinsellik ve annelik motivleridir.
    Cinsellik motivi, canlının neslini devam ettirebilmesi için önemli bir görev yapmaktadır.
  • Ey insanlar! Biz sizi bir erkek ile bir dişiden yarattık… (Hucurât/13).
    Yüce Allah, annenin bünyesine, neslin devamı için önemli görevler yapan doğal motivler yerleştirmiştir. Bundan dolayı o, gebeliğin ve doğumun acılarına katlanmakta, bebeği belli bir yaşa gelinceye kadar emzirmekte ve onun üzerine titremektedir. Bu konuda Kur’an’da şöyle denilmektedir:
  • Biz, insana, ana babasına iyi davranmasını emrettik. Anası onu zahmetle taşır ve zahmetle doğurur. Ananın çocuğa gebe kalmasıyla, onu sütten kesmesine kadar geçen süre otuz ayı bulur…(Ahkâf/15).
    Kur’an, Musa (a.s.)ın kıssasını anlatırken, anne şefkatini, çocuk sevgisini, annesinin o’nunla ilgili endişesini, o’ndan ayrılmasından dolayı üzüntüsünü ve o’na kavuştuğu zaman sevincini şöyle dile getirmektedir:
  • Musa’nın annesi, (nehre bıraktığı) oğlundan başka birşey düşünemedi. Eğer sözümüze güvenmesi gerektiği konusunda inancını güçlendirmeseydik, neredeyse işi açığa vuracaktı (Kasas/10).
    Oğluna tekrar kavuştuğunda, dünyalar kendisinin oldu (Kasas/13).
    (Kur’an ve Psikoloji, Prof. Dr. M. Osman Necati, Fecr Yayınları, Ankara, 1998)
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

You cannot copy content of this page