Cemaat ve Sivil Toplum

“Cemaat”i var eden değerler ile “sivil toplum” denilen birlikteliği oluşturan değer ve ilkeler arasında nitelik farkı vardır. Toplum ve sivil toplum, seküler değerler ve rasyonel ilkeler üzerine; cemaat ise dinin (İslam’ın) ilkeleri ve hükümleri üzerine kurulmuştur. Topluma ve sivil topluma hakim olan ilişkinin türü, dünyanın sosyal gerçekliğiyle sınırlıdır.

Bundan dolayı, kendi meşruiyetini, bireyin ekonomik çıkarında arar. Ahlaktan bağımsızdır. Cemaatte ise hâkim ilişkiler, anlamlarını ve karşılıklarını ahirette arayarak süreçlenir.

Bu açıdan baktığımızda, sivil toplum, Müslüman düşüncesinin sosyal/siyasal dilinde meşruiyet bulamaz.
Toplum ve sivil toplum kavramları; dînî, siyasî otorite ve değerlerden bağımsız bir oluşumu ifâde eder. Modernist anlamına göre toplum, tamamen ekonominin düzenlediği bir yapı olarak anlaşılmış ve tanımlanmıştır.

Bu ise, bizim, karşılığını Âhiret’te alacağımıza inandığımız cemaat ilişkilerinden mahiyet olarak farklıdır.
Sivil toplum kuruluşları dünyanın her yerinde öne geçiriliyor; kadın meselesiyle ilgili olarak durmadan lüks otellerde bir araya getiriliyor. İslâm Dünyası’nda sivil toplum kuruluşlarının öne geçirilmesi süreci giderek hızlanacağa benziyor. Çünkü küresel güçler böyle istiyor.

Cemaat önderlerinin; âlimlerin söyledikleriyle aydınların söyledikleri farklıdır. Âlim, İslam’ı anlatır; dolayısıyla içeriden konuşur. Âlim ile aydın arasında nitelik farkı vardır. İkisinin beslendiği bilgi kaynakları, işlevleri ve sorumlulukları farklıdır. Aydınlar ve bilim adamları hüküm koyucudurlar. Bize, bir üst konumdan, nasıl düşünmemiz, nasıl davranmamız, nasıl beslenmemiz gerektiğini bildirirler. Oysa bu görev, bilim felsefesinde yaşanan kırılmayla beraber sona ermekte; postmodernizm, artık hüküm bildirilemeyeceğini söylemektedir.

Bu durumda geriye sadece “yorum” kalmakta; aydın da, sadece yorum yapan bir insan konumuna düşmektedir.
(Abdurrahman Arslan, Yeni Bir Anlam Arayışı, Bilge Adamlar-2013)

Yazan ve nakleden: Şeref Aziz Taha

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın